Rafael Pérez Evans: Nodiadau Brown

Arddangosfa

Rafael Pérez Evans, Brown Notes I, 2026. C-type photograph. Courtesy the artist

Mae Nodiadau Brown yn arddangosfa unigol gan yr artist Sbaenaidd-Gymreig Rafael Pérez Evans, sy’n dwyn ynghyd wydr wedi’i chwalu, cerfluniau parod, planhigion byw a sain i archwilio undod a herfeiddiad o dan bwysau gofal sy’n methu.

Mae’r teitl yn benthyg o fyth y “nodyn brown”: amledd is-sain y credir ei fod yn achosi colli rheolaeth gorfforol yn anwirfoddol. Yn yr arddangosfa, mae’r dirgryniad isel, di-ildio hwnnw’n rhoi ffurf i ofn a achosir gan gyflwr: y pwysau acíwt o ddibynnu ar systemau sydd wedi’u gor-ymestyn ac sy’n tynnu cymorth.

Mae Pérez Evans yn olrhain sut mae pwysau’n cronni o fewn cymunedau sy’n cael eu gwthio i chwalfa, a sut mae’r tensiwn hwn yn ffrwydro i ffurf gorfforol. Yng nghanol yr arddangosfa mae tirwedd ddychmygol o wydr wedi’i chwalu, fel pe bai pob ffenestr ym mhob meddygfa yn y DU, wedi’i chwalu gan gleifion mewn argyfwng, wedi’i chasglu i mewn i un man. Mae lliw glas golau’r deunydd yn dwyn i gof dirwedd oer, adfeiliedig o ofal sefydliadol: system sydd eisoes wedi’i thorri cyn unrhyw wydr.

Mae cadeiriau ystafell aros yn eistedd wrth ymyl y gwydr, gyda cherrig yn gorffwys ar y seddi a’r llawr, yn barod i’w codi. Mae cân gyfarwydd, Stand by Me, yn chwarae’n dawel drwy seinydd, fel cerddoriaeth gefndir feddal ystafell aros meddyg teulu. Mewn man arall yn y gofod, gellir clywed côr o gerrig wedi’u taro.

Mewn ystum a ysbrydolwyd gan y cyfansoddwr sosialaidd arbrofol diweddar Cornelius Cardew, gwahoddir ymwelwyr i ddilyn sgôr agored a tharo cerrig at ei gilydd. Mae’r synau hyn yn ymuno â’r côr ffantasm sydd eisoes yn bresennol yn yr ystafell: côr i’r rhai sy’n dal i aros a’r rhai na allent aros yn hirach. Mae’r gân yn symud o gysur i alw, gan wneud aros yn glywadwy fel rhywbeth a rennir, herfeiddiol a byw.

Mae’r arddangosfa hefyd yn olrhain llwybrau ffoaduriaid drwy ofal aflwyddiannus: allanfeydd anobeithiol, gwaith papur Dignitas, a strwythurau bregus y gefnogaeth gydfuddiannol y mae unigolion yn ei chreu er mwyn parhau i fynd. Mae ymdeimlad o amser crip yn rhedeg drwy’r gofod: cyflym a brys.

Mae Nodiadau Brown yn gwrthod atgyweirio. Byddai adfer pethau i sut yr oeddent yn golygu dychwelyd i system a oedd eisoes wedi torri. Yn lle hynny, mae Pérez Evans yn gofyn beth allai olygu peidio â glanhau, aros yn yr adfeilion, a chanu gyda’n gilydd o’r fan honno.

Cefnogir Nodiadau Brown gan The Henry Moore Foundation, The Office for Cultural and Scientific Affairs (OCSA) Llysgenhadaeth Sbaen, The Institute Cervantes yn Llundain, a CELF.

Gyda diolch arbennig i Ezra Badou am gefnogaeth ddramatwrgaidd, Lola Pederson am gymorth cynhyrchu, y peiriannydd sain Adam Ben David a Jon Roome, a’r Ruskin School of Art.

Artist profiles and statements